|
Na początku lat 60-tych XX wieku w Wielkiej Brytanii panowało przekonanie, że trzonem strategicznych sił odstraszania atomowego będą bombowce tak zwanej serii V, dokładniej Avro Vulcan B.2A oraz Handley Page Victor B.2R. Uzbrojone one były w pociski rakietowe z głowicą jądrową Blue Steel. W przyszłości planowano, że rakiety te zastąpione zostaną amerykańskimi pociskami Skybolt. Lecz program konstrukcyjny tych rakiet został anulowany w 1961 roku. Co więcej szybki rozwój rakietowych systemów przeciwlotniczych w Związku Radzieckim doprowadził do tego, że przenoszenie głowic przez samoloty stało się bardzo ryzykowne i ograniczało szansę dostarczenia głowic nad wyznaczone cele. W obliczu takiej sytuacji główny ciężar brytyjskiej strategii odstraszania atomowego spadł na marynarkę wojenną, która w owym czasie nie posiadała balistycznych okrętów podwodnych.
W grudniu 1962 roku premier Wielkiej Brytanii Harold Macmillan spotkał się z ówczesnym prezydentem Stanów Zjednoczonych Johnem F. Kennedy na konferencji w Nassau na wyspach Bahama. Na spotkaniu tym rozmawiano o skasowaniu programu budowy pocisków Skybolt. Jednocześnie ze strony amerykańskiej padła propozycja udostępnienia Wielkiej Brytanii pocisków balistycznych trzeciej serii Polaris A-3, w wersji przeznaczonej specjalnie dla Brytyjczyków, a oznaczonej jako Polaris A-3P. Propozycja ta miała utrzymać nuklearny potencjał Wielkiej Brytanii na przyszłe lata, gdyż już wtedy było wiadomo, że rozwój sowieckich rakietowych systemów przeciwlotniczych w przyszłości praktycznie zupełnie uniemożliwi dostarczanie głowic nad cele samolotami. Ustalenia z tej konferencji znane są jako "porozumienie z Nassau". Obejmowało ono możliwość podpisania stosownej umowy w kwietniu 1963 roku. Amerykańska propozycja wydawała się bardzo korzystna, dlatego brytyjska admiralicja wysłała do Stanów Zjednoczonych swoich przedstawicieli, którzy w szczegółach mieli ustalić zasady, na których pociski Polaris A-3P miały znaleźć się na balistycznych okrętach podwodnych marynarki wojennej Wielkiej Brytanii. Podczas tych negocjacji ustalono, że same okręty i ich napęd jądrowy wybudowane zostaną na Wyspach Brytyjskich. Silosy dla pocisków Polaris A-3P oraz system kierowania ogniem miały być dostarczone przez stronę amerykańską. Jedynie same głowice miały być stworzone w Wielkiej Brytanii. Po tych ustaleniach ostateczna umowa, znana jako "U.S./U.K. POLARIS Sales Agreement" podpisana została w planowanym wcześniej kwietniu 1963 roku.
Zaraz po podpisaniu umowy w czerwcu 1963 roku w brytyjskim Ośrodku Badań nad Bronią Jądrową AWRE (Atomic Weapons Research Establishment) w Aldermaston, podległemu Ministerstwu Lotnictwa, rozpoczęły się prace nad stworzeniem głowicy jądrowej oraz kapsuły ją przenoszącej. Elementy te miały znaleźć się na pociskach Polaris A-3P. Prace nad nimi planowano zakończyć na wiosnę 1966 roku, tak by ich produkcja mogła wystartować jeszcze w 1966 lub 1967 roku. Dla bardziej efektywnej i skoordynowanej współpracy pomiędzy Wielką Brytanią a Stanami Zjednoczonymi przy tworzeniu pocisków Polaris A-3P, powołano do życia dwie specjalne grupy, w których znaleźli się przedstawiciele obu stron. Pierwsza z tych grup miała koordynować działania prowadzone po dwóch strona oceanu, natomiast zadaniem drugiej była pomoc przy tworzeniu głowicy i sekcji rakiety, która miała tą głowicę przenosić. Prace nad głowicą brytyjską prowadzone były równocześnie z tajnym amerykańskim programem o kryptonimie "Antylopa", w którym testowano pociski z trzema osobnymi głowicami. Tak więc współpraca pomiędzy oboma krajami nie objęła wszystkich technologii, które były w posiadaniu Stanów Zjednoczonych. Dostęp do danych programu "Antylopa" brytyjscy konstruktorzy uzyskali dopiero w 1967 roku.
Podczas gdy w Wielkiej Brytanii trwały prace nad głowicą i jej kapsułą, w Stanach Zjednoczonych na przylądku Canaveral na Florydzie rozpoczęły się testowe starty pocisków Polaris A-3P. Pierwszy z takich testów odbył się w maju 1964 roku. Próbne starty przeprowadzane przez Stany Zjednoczone trwały do lutego 1968 roku, kiedy pierwszy raz pocisk wystrzelony został z brytyjskiego balistycznego okrętu podwodnego typu Resolution, o nazwie HMS Resolution (S 22). Jednostka ta weszła do czynnej służby w październiku 1967 roku. Test, podobnie jak pozostałe, odbył się w okolicach przylądka Canaveral. Okręt HMS Resolution (S 22) przeprowadził jeszcze jedną próbę odpalenia rakiet Polaris A-3P w marcu tego samego roku. Wszystkie testy związane z tą rakietą dobiegły końca w kwietniu 1968 roku, kiedy dokonano ostatniego testowego wystrzelenia pocisku.
Kiedy w 1967 roku Wielka Brytania zyskała dostęp do programu "Antylopa", rozpoczęła prace nad ulepszeniem swoich pocisków Polaris A-3P. Program ten nosił kryptonim "Chevaline" i był przedsięwzięciem tajnym, tak jak wszystkie tego rodzaju programy w Wielkiej Brytanii. Jego ogólne założenia zdefiniowane zostały w latach 1967 - 1969, natomiast dopracowanie wszelkich szczegółów trwało do 1972 roku.
Początek programu "Chevaline" przypada na okres, kiedy Związek Radziecki zaczął wokół Moskwy instalować nowy system obrony anty balistycznej ABM (Anti-Ballistic Missile). System ten miał dość ograniczony zasięg, jednak mógł skutecznie zwalczać pciski balistyczne. Z tego powodu istniało poważne zagrożenie, że tak jak w przypadku bombowców z serii V, pociski Polaris A-3P stracą na swej wartości, gdyż nie będą w stanie dotrzeć nad cel. Takie same obawy o swoje rakiety miały Stany Zjednoczone, które jednak już wcześniej rozpoczęły program "Antylopa". W obliczu takiej sytuacji w Wielkiej Brytanii zapoczątkowano "Chevaline", którego zadaniem było utrzymanie nuklearnego potencjału. Alternatywą dla brytyjskiego programu był zakup w Stanach Zjednoczonych pocisków model UGM-73 Poseidon C-3. Jednak w czerwcu 1967 roku rząd ogłosił, że zamiast tego rozpoczną się w Ośrodku Badań nad Bronią Jądrową w Aldermaston prace nad udoskonaleniem istniejących głowic, polegające na wyposażeniu ich we wszelkiego rodzaju systemy ułatwiające i zwiększające szansę dotarcia nad wyznaczony cel.
Udoskonalenie posiadanych głowic termojądrowych odbywało się na podstawie planów amerykańskich głowic model W-58 oraz kapsuł ich przenoszących model Mk 2. W projekcie założono, że każdy pocisk Polaris A-3P będzie przenosił dwie głowice, co oznaczało redukcję z trzech w porównaniu z amerykańskimi Polaris A-3T. Same głowice zostały wzmocnione, tak by zwiększyć ich szansę przetrwania w starciu z radzieckim systemem anty balistycznym. Człony rakiety, które przenosiły głowice bojowe, wyposażone zostały w system pułapek wabiących MDRV (Multiple Decoy Reentry Vehicle). Każda kapsuła posiadała cztery takie wabiki, a dodatkiem do tego była duża ilość balonów, które także miały mylić system anty balistyczny. Tak więc gdyby nad cel wystrzelono wszystkie pociski z jednej jednostki typu Resolution, wówczas system anty balistyczny miałby do czynienia z 80 równocześnie manewrującymi celami, nawet w przypadku spalenia balonów wabiących w atmosferze ziemskiej. Do tego należy dodać, że każdy pocisk mógł lecieć do wyznaczonego punktu po innej trajektorii.
Pierwsza głowica opracowana w programie "Chevaline" przetestowana została w maju 1974 roku. Próby morskie przeprowadzone zostały w listopadzie 1980 roku. Prawdopodobne oznaczenie nowej głowicy to TK-100. Od tej nazwy wzięło się oznaczenie pocisków,, znane jako Polaris A-3TK. Produkcja nowych głowic model TK-100, o sile 225 kiloton, trwała od 1979 do 1982 roku. Wszystkie okręty typu Resolution otrzymały pociski Polaris A-3TK w latach 1982 - 1988. Pierwszy patrol ze zmodernizowanymi rakietami rozpoczął się w połowie 1982 roku. Łącznie 16 pocisków Polaris A-3TK znajdowało się wtedy na pokładzie HMS Renown (S 26).
Istnieją pewne wątpliwości, czy w ramach "Chevaline" powstawały zupełnie nowe głowice opracowane na podstawie amerykańskiego modelu W-58, czy też dokonano jedynie modyfikacji już posiadanych. najbardziej prawdopodobne wydaje się to, że "Chevaline" była modernizacją istniejących głowic. Za tą opcją opowiadają się ograniczone zdolności Wielkiej Brytanii w zdolności projektowej i konstrukcyjnej.
Program o kryptonimie "Chevaline" był przedsięwzięciem tajnym. Jego ujawnienie nastąpiło dopiero w styczniu 1980 roku podczas jednej z parlamentarnych debat. Wówczas ogłoszono chęć zastąpienia rakiet z serii Polaris nowymi amerykańskimi pociskami model UGM-93A Trident I C-4. Do czasu pojawienia się w marynarce wojennej nowych pocisków, system Polaris miał zostać zmodyfikowany w ramach programu "Chevaline". Miało to zapewnić utrzymanie istniejącego potencjału nuklearnego do momentu wejścia do służby rakiet z serii Trident I.
Brytyjskie pociski Polaris A-3TK przeszły jeszcze jedną modernizację, której program rozpoczął się w 1981 roku. Polegał on na przebudowie silników na paliwo stałe. Modyfikacja uwieńczona została zamontowaniem nowych motorów na wszystkich rakietach w latach 1986 - 1987.
Wszystkie okręty typu Resolution zostały wycofane ze służby w latach 1992 - 1996. Oznaczało to również koniec ery pocisków serii Polaris w marynarce wojennej Wielkiej Brytanii. Wszystkie głowice z rakiet zostały zdjęte do 2000 roku w Zakładzie Broni Atomowej AWE (Atomic Weapons Establishment) w Aldermaston.
|
